Psychogeriatria - psychiatria wieku podesz??ego

Wiele zaburze?? psychicznych u os??b w wieku podesz??ym pozostaje nie zauwa??onych, rozpoznanych nieprawid??owo lub zlekcewa??onych. Wynika to zar??wno z innego ich przebiegu ni?? w wieku m??odszym, jak i w du??ej mierze braku odpowiednich kompetencji lekarzy zajmuj�?cych si�? chorymi. Zawsze takie sytuacje s�? przyczyn�? niepotrzebnego, gdy?? mo??liwego do unikni�?cia, cierpienia pacjenta.

Postaw�? lekarzy zajmuj�?cych si�? chorymi w wieku podesz??ym niejednokrotnie cechuje ageizm, my??lenie nasycone stereotypami, wynikaj�?cymi z wyobra??e?? o ostatnim okresie ??ycia, w??asnych l�?k??w, poczucia niekompetencji i niech�?ci wobec starego cz??owieka.

Stereotypy utrudniaj�? podj�?cie w??a??ciwych decyzji diagnostycznych dotycz�?cych pacjenta geriatrycznego, np.: �??te?? mia??bym depresj�?, gdybym by?? stary i chory�?�, �??lekarstwa jej nie pomog�?, mog�? jej tylko zaszkodzi�?�?�, �??ten chory jest zbyt stary, by go leczy�?�?� itp.

Starzenie si�? jest procesem nieuniknionym, wszechobecnym, dotycz�?cym wszystkich przedmiot??w i organizm??w ??ywych. ??wiadomo??�? tego faktu, jego konsekwencji dla pacjenta jest niezb�?dna u lekarza praktyka, kt??ry styka�? si�? b�?dzie coraz cz�???ciej, niezale??nie od specjalno??ci, z pacjentem w wieku podesz??ym. Coraz wi�?ksza grupa pacjent??w przyjmowanych przez praktykuj�?cych psychiatr??w to osoby powy??ej 65 roku ??ycia, co oczywi??cie wynika z najwyra??niej wyst�?puj�?cego obecnie zjawiska demograficznego polegaj�?cego na starzeniu si�? populacji. Edukacja ??adnego psychiatry nie b�?dzie pe??na bez znajomo??ci przebiegu i obrazu klinicznego zaburze?? psychicznych, specyfiki farmakoterapii, reakcji niepo??�?danych i interakcji lekowych w przebiegu leczenia os??b starszych.

 

Czynniki determinuj�?ce odr�?bno??ci zaburze?? psychicznych w wieku podesz??ym w stosunku do zaburze?? we wcze??niejszych okresach ??ycia

Ocena stanu psychicznego pacjenta geriatrycznego musi uwzgl�?dnia�? jego sytuacj�? spo??eczn�?. Zrozumienie roli pe??nionej przez osob�? w wieku podesz??ym w rodzinie i spo??eczno??ci jest kluczowe dla zrozumienia jej zachowania. Senior mo??e by�? osob�? niezale??n�?, zamieszkiwa�? z rodzin�? lub w domu opieki. Znalezienie si�? w warunkach plac??wki pozbawia go prywatno??ci i jest wyzwaniem dla zachowania godno??ci i niezale??no??ci. Opieka w domu nad niesprawnym fizycznie, cz�?sto r??wnie?? psychicznie i intelektualnie cz??onkiem rodziny stanowi obci�???enie emocjonalne i finansowe, z kt??rym opiekunowie nie zawsze dobrze sobie radz�?. Lekarz prowadz�?cy chorego z zaburzeniami psychicznymi w wieku podesz??ym musi w planie terapeutycznym wzi�?�? pod uwag�? kondycj�? psychiczn�? opiekuna, jego wydolno??�? i odporno??�? na obci�???enia wynikaj�?ce z opieki.
Wiek sam w sobie nie stanowi czynnika ryzyka z??ego rokowania. W staro??ci mechanizmy radzenia sobie pozostaj�? takie same, jakimi cz??owiek dysponowa?? we wcze??niejszych okresach ??ycia. Przej??cie na emerytur�? jedynie w po??�?czeniu z innymi czynnikami (z??y stan zdrowia, z??a sytuacja materialna) stanowi czynnik ryzyka wyst�?pienia zaburze?? psychicznych. Owdowienie w podesz??ym wieku rzadziej jest przyczyn�? depresji, ni?? owdowienie we wcze??niejszym okresie ??ycia. Pacjenci powy??ej 85 r.??. stanowi�? coraz liczniejsz�? szczeg??ln�? kategori�?, kt??r�? charakteryzuje nara??enie na izolacj�? spo??eczn�?, choroby somatyczne, krucho??�? fizyczna (frailty).
Choroby somatyczne wp??ywaj�? negatywnie na sprawno??�? funkcji poznawczych: przewlek??e choroby uk??adu kr�???enia, stany po zabiegach kardiochirurgicznych, cukrzyca, przewlek??a obturacyjna choroba p??uc, nadci??nienie. Ponadto wsp????istniej�?ce choroby somatyczne istotnie wp??ywaj�? na obraz i przebieg zaburze?? psychicznych, utrudniaj�? ich leczenie, a przede wszystkim s�? powodem stosowania lek??w, kt??re z jednej strony mog�? wp??ywa�? niekorzystnie na nastr??j i funkcje poznawcze, z drugiej wchodzi�? w interakcje z lekami psychotropowymi. Staranna analiza przyjmowanych przez chorego lek??w powinna poprzedza�? ka??d�? decyzje terapeutyczn�? psychiatry, a niejednokrotnie wskazana jest konsultacja z lekarzem internist�? lub kardiologiem lecz�?cym pacjenta celem ustalenia ewentualnych przeciwwskaza?? do w??�?czenia leku psychiatrycznego (n.p. inhibitora cholinoesterazy u pacjenta z bradykardi�?).